Voor een bemande ruimtemissie moeten astronauten (en missieteams op de grond) weten hoe hun ruimtevaartuigen werken, experimenten op het Internationaal Ruimtestation uitvoeren, kennis opdoen over ruimtesystemen en speciale vaardigheden zoals het bedienen van robots, en zich voorbereiden op ruimtewandelingen. Om dit te oefenen, trainen astronauten in Europa voornamelijk in het European Astronaut Centre (EAC) van de ESA in Keulen, Duitsland.
Met ingang van de afstudeerceremonie in april 2024 telt de ESA 11 actieve astronauten, afkomstig uit acht lidstaten! Daarnaast zijn er 12 leden van de Europese astronautenreserve geselecteerd, waaronder de eerste persoon met een lichamelijke beperking die tot de astronautenreserve van de ESA is toegetreden: John McFall. Met de selectie van John heeft de ESA het “Het ”Fly!“-initiatief waardoor ruimtemissies voor iedereen beter haalbaar worden.
Het EAC-team bestaat uit ESA-astronauten, instructeurs voor de astronautenopleiding, deskundigen op het gebied van ruimtegeneeskunde, specialisten op het gebied van bemanningsoperaties, Europese communicatiespecialisten, jonge stagiaires en onderzoekers. Samen bereiden zij Europese en internationale astronauten voor op allerlei soorten missies.
Dat gebeurt onder meer door in een grote watertank met namaakmodules van ruimteschepen activiteiten te oefenen die ze later in de ruimte zullen uitvoeren. Onder water dragen ze hun ruimtepak om een vergelijkbare staat van gewichtsloosheid te ervaren als tijdens een ruimtewandeling. Omdat de opwaartse kracht van het water de aantrekkingskracht van de aarde deels opheft, heeft de oefenomgeving veel weg van de feitelijke situatie in de ruimte.
Verder beschikt het EAC over namaakversies op ware grootte van ruimtemodules, zoals het ATV-vrachtschip en het Columbus-ruimtelaboratorium, naast simulatoren en andere oefenapparatuur. Zo kunnen astronauten uit landen als de VS, Rusland en Japan meer te weten komen over de Europese onderdelen van het Internationale Ruimtestation.
Een manier waarop dit gebeurt, is door de werkzaamheden die zij in een baan om de aarde zouden uitvoeren (activiteiten in de ruimte) te oefenen in een enorme watertank waarin een replica van het Europese wetenschapslaboratorium Columbus is nagebouwd. Astronauten in ruimtepakken kunnen de tank gebruiken om ruimtewandelingen te oefenen, omdat het water (door een kracht die ‘drijfvermogen’ wordt genoemd) omhoog drukt, waardoor de zwaartekracht die hen naar beneden trekt, wordt gecompenseerd. Dit betekent dat het water ervoor zorgt dat zij zich bijna gewichtloos voelen, net zoals zij dat in de ruimte zouden doen. Dit helpt hen bij de voorbereiding op ruimtewandelingen en andere activiteiten die zij in een baan om de aarde zullen uitvoeren!
Het EAC beschikt over een model op ware grootte van het Columbus-wetenschapslaboratorium, evenals over simulatoren en andere praktische apparatuur. Hierdoor kunnen astronauten uit landen als de VS, Rusland en Japan zich verdiepen in de Europese onderdelen van het Internationaal Ruimtestation en leren hoe zij het Europese onderzoekslaboratorium op het ruimtestation moeten aansturen. Daarnaast zijn er een ultramoderne fitnessruimte, leslokalen en computergestuurde trainingssystemen, die worden beheerd door deskundig personeel van het EAC.
Dankzij moderne computertechnologie kan er verder worden geoefend in een virtuele omgeving. Met een speciale helm op kunnen ze zich dan rond en door het ruimtestation verplaatsen, net alsof ze er echt zijn.
Verder biedt het EAC de astronauten en hun gezinsleden medische assistentie als zij naar de VS, Rusland en Japan worden uitgezonden. Sinds de oprichting in 1990 heeft het EAC al tientallen ruimtemissies ondersteund waarbij ESA en haar lidstaten betrokken waren.
