Kiedy ostatnio widziałeś burzę z piorunami? Są one bardzo powszechne na Ziemi, gdzie chmury burzowe często wywołują potężne wyładowania elektryczne w naszej atmosferze. Wciąż jest wiele rzeczy, których nie rozumiemy na temat piorunów, ale spotkanie jednego z astronautów ESA dało naukowcom wiele do myślenia.
Astronautą tym był Andreas Mogensen, który w 2015 roku przebywał na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Gdy znajdował się na orbicie, przelatując nad Indiami, skierował zaawansowaną technologicznie kamerę w stronę gigantycznej burzy, którą dostrzegł poniżej. Andreas dostrzegł niebieski strumień strzelający w górę, w górne warstwy atmosfery ziemskiej. Osiągnął on wysokość 40 km – ponad czterokrotnie większą niż wysokość Mount Everestu!
To spektakularne nagranie było pierwszym tego rodzaju. Film Andreasa przedstawiający ten dziwny strumień pokazał, że wciąż pozostaje wiele do odkrycia na temat aktywności elektrycznej w górnych warstwach burz. Naukowcy zaczęli dowiadywać się, jakie rodzaje chmur mogą wywoływać niebieskie strumienie i w jaki sposób zmieniają one skład chemiczny otaczającego je powietrza. Odkrycie to dowiodło również, jak bardzo Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest przydatna do obserwacji Ziemi i zachodzących na niej burz, ponieważ z powierzchni Ziemi nigdy nie udałoby się dokonać tego odkrycia.
Naukowcy wkrótce będą mieli do dyspozycji nowe narzędzie, które pomoże im w badaniach burz. Urządzenie to, nazwane „Atmosphere-Space Interactions Monitor” (w skrócie ASIM), stanowi zestaw kamer, światłomierzy i detektorów, które mogą prowadzić obserwacje nawet w zakresie promieniowania gamma i rentgenowskiego. ASIM jest obecnie transportowany na Międzynarodową Stację Kosmiczną, gdzie zostanie zamontowany na zewnątrz modułu laboratoryjnego Columbus należącego do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Już wkrótce będziemy dysponować najlepszą technologią w idealnym miejscu do badania wyładowań atmosferycznych.
Jest to ważne, ponieważ wyładowania atmosferyczne wpływają na gazy w naszej atmosferze, co z kolei wpływa na klimat naszej planety – Ziemi, naszego domu. Pomiary przeprowadzone przez ASIM z kosmosu zostaną połączone z danymi pochodzącymi z satelitów i stacji naziemnych na całym świecie. W projekcie bierze udział ponad 100 wyspecjalizowanych ekspertów z ośmiu krajów.
Czy chciałbyś dołączyć do nich i zgłębiać tajemnice błyskawic?
Ciekawostka: Powietrze w wyższych warstwach atmosfery ziemskiej jest rzadsze, co spowalnia błyskawice, dzięki czemu astronauci i urządzenia na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej mogą je nieco łatwiej dostrzec!
