14 maja 2009 r. z Kourou w Gujanie Francuskiej wystrzelono dwa z najbardziej czułych obserwatoriów kosmicznych, jakie kiedykolwiek zbudowano. Na pokładzie europejskiej rakiety Ariane 5 znajdowały się: Herschel, najpotężniejszy na świecie teleskop kosmiczny wykrywający promieniowanie cieplne, oraz Planck, zaprojektowany do badania słabego promieniowania, które wypełniało Wszechświat tuż po Wielkim Wybuchu.
Wszystko w kosmicznym obserwatorium Herschel należącym do ESA było ogromne. Satelita miał około 7 metrów wysokości i 4,3 metra szerokości, a jego masa wynosiła 3,25 tony. Jego teleskop posiadał zwierciadło główne o średnicy 3,5 metra – największe, jakie kiedykolwiek zbudowano dla statku kosmicznego przeznaczonego do badań naukowych.
Obserwatorium zostało nazwane na cześć innego giganta nauki, niemieckiego astronoma-amatora i muzyka Williama Herschela, który w 1781 roku odkrył planetę Uran. 19 lat później odkrył on również rodzaj niewidzialnego światła, które naukowcy nazywają “promieniowaniem podczerwonym”. Często nazywamy je po prostu “ciepłem”.
Obserwatorium Herschel zostało umieszczone na specjalnej orbicie w odległości 1,5 miliona kilometrów – wystarczająco daleko, by uniknąć problemów związanych z zakłócaniem obserwacji przez ciepło pochodzące z Ziemi. Jego trzy instrumenty były chłodzone ciekłym helem, dzięki czemu ich temperatura była bliska zeru absolutnemu (-273 °C).
Sonda Herschel posłużyła do badania ‘zimnego’ Wszechświata. Jej ‘oczy’ o wyjątkowo niskiej temperaturze były w stanie dostrzec obiekty przez chmury pyłu, co pozwoliło na badanie obszarów formowania się gwiazd i centrów galaktyk, a także na wykrywanie ukrytych gwiazd i planet. Sonda była również w stanie wykrywać odległe galaktyki, rzucając nowe światło na proces ich powstawania miliardy lat temu.
Przełomowa misja naukowa satelity Herschel zakończyła się 29 kwietnia 2013 r., kiedy to wyczerpały się zapasy helu służącego do chłodzenia. Satelita był jednak nadal wykorzystywany do przeprowadzania testów orbitalnych aż do momentu wysłania ostatniego polecenia wyłączenia urządzenia 17 czerwca.
