ESA Kids

Een draaiend afvoerputje op Venus

Venus's polar vortex
De polaire vortex van Venus
De afbeelding openen

Stel je eens een planeet voor die twee afvoeren heeft, eentje in het noorden en eentje in het zuiden. Elke afvoer heeft een draaikolk van gassen in de dampkring. Supersnel draaien ze rond en ze duiken naar het oppervlak. Het lijkt erop dat dit gebeurt op de zusterplaneet van de aarde, Venus, volgens ESA's ruimtesonde Venus Express.

Europa is al sinds 11 april 2006 in een baan rond de tweede planeet vanaf de zon. De eerste waarnemingen lieten een donker, orkaanachtig element zien (een vortex) boven de zuidpool. Er was al net zo'n wolkenstructuur gevonden boven de noordpool.

The eye of the hurricane
Het oog van de orkaan

Sindsdien heeft de Venus Express de zuidpool van Venus constant geobserveerd. Het centrum van de 'draaikolk' bleek veel te veranderen. Op 26 februari 2007 had het de vorm van een zandloper. 24 uur daarvoor was het bijna helemaal rond. Op andere momenten lijkt het ovaal (eivormig) te zijn. Dit element kan duidelijk snel van gedaante verwisselen.

Hoe komt het dat deze vortex van 2000 kilometer breed er is? Venus Express heeft laten zien dat het centrum ervan warmer is dan de omgeving. Net als bij het oog van een orkaan geeft dit warmere gedeelte aan waar de atmosferische gassen naar beneden bewegen. Er ontstaat een lagedrukgebied bij de wolkentoppen.

“Je zou de enorme vortex kunnen vergelijken met wat je in je bad ziet als je de stop eruit hebt getrokken,” aldus Venus Express-wetenschapper Giuseppe Piccioni.

Wetenschappers denken dat de atmosfeer van koolzuur op de evenaar door de zon wordt verwarmd. Het gas stijgt op en beweegt dan richting de polen. In de poolgebieden daalt het weer, waardoor de atmosferische “afvoer” wordt gevormd.