Obserwatorium rentgenowskie XMM-Newton należące do ESA jest największym obserwatorium kosmicznym, jakie kiedykolwiek zbudowano w Europie. Statek kosmiczny, którego masa startowa wynosi 3,8 tony, ma 10 metrów długości, a rozpiętość jego dwóch paneli słonecznych wynosi 16 metrów. Jego cienkie jak opłatek, pokryte złotem lustra zbierają wysokoenergetyczne promieniowanie rentgenowskie ze wszystkich zakątków Wszechświata, a czułe kamery są w stanie dostrzec znacznie więcej niż jakikolwiek poprzedni satelita rentgenowski.
Sonda XMM-Newton została wyniesiona na orbitę przez europejską rakietę Ariane 5 10 grudnia 1999 roku. Została umieszczona na nietypowej 48-godzinnej orbicie wokół Ziemi, na wysokości wahającej się od 7 000 km do 114 000 km. Misja była pierwotnie znana pod nazwą XMM, od angielskiego określenia X-ray Multi-Mirror (wielokrotne zwierciadło rentgenowskie). Nazwę zmieniono później na XMM-Newton, na cześć słynnego brytyjskiego naukowca, sir Isaaca Newtona.
Chociaż pierwotnie planowano, że misja XMM-Newton potrwa dwa lata, satelita nadal działa bez zarzutu. To niezwykłe obserwatorium badało różnorodne obiekty – od komet i planet w naszym Układzie Słonecznym po supermasywne czarne dziury i eksplodujące gwiazdy w odległych zakątkach Wszechświata. W ciągu 14 lat działalności wykryło ponad pół miliona źródeł promieniowania rentgenowskiego, czyli dwa razy więcej niż dotychczas znano.
Odkrycia te stały się możliwe dzięki zaawansowanej konstrukcji obserwatorium. Ponieważ promieniowanie rentgenowskie przechodzi na wprost przez zwykłe lustra, każdy z trzech teleskopów XMM o kształcie beczki składa się z 58 zakrzywionych luster, które są ułożone jedno w drugim. Nadchodzące promieniowanie rentgenowskie odbija się od powierzchni tych luster, dzięki czemu jest ostatecznie skupiane na dwóch rodzajach przyrządów wyposażonych w detektory CCD (podobne do tych stosowanych w aparatach cyfrowych). Kamera optyczna pozwala astronomom precyzyjnie zlokalizować obserwowane obiekty.
