Zoals u weet, heeft een auto de neiging om vaart te minderen wanneer hij een berg oprijdt en om te versnellen wanneer hij een berg afrijdt. Men zou kunnen zeggen dat de auto ‘hulp van de zwaartekracht’ krijgt, aangezien de zwaartekracht van de aarde hem helpt om te vertragen of te versnellen. Op dezelfde manier is het mogelijk dat een ruimtevaartuig een gratis ritje krijgt, zonder kostbare brandstof te verbruiken.
Zwaartekrachtassistentie vindt plaats wanneer een ruimtevaartuig langs een planeet of een grote maan vliegt. Hierdoor oefent de zwaartekracht van de planeet een aantrekkingskracht uit op het ruimtevaartuig, waardoor de baan ervan wordt gewijzigd.
Soms versnelt het ruimtevaartuig, soms vertraagt het – afhankelijk van of het achter of vóór de planeet langs vliegt. De zwaartekrachtmanoeuvre verandert ook de richting waarin het ruimtevaartuig zich voortbeweegt.
Een van de meest verbazingwekkende zwaartekrachtmanoeuvres werd toegepast bij de Ulysses-missie van de ESA. Door over de noordpool van Jupiter te vliegen, werd Ulysses in een baan geslingerd die hem langs de polen van de Zon voerde.
De Cassini-Huygens-missie maakte op zijn reis naar Saturnus gebruik van vier gravity assists (een met de aarde, twee met Venus en een met Jupiter).
Zwaartekracht speelde ook een rol in ESA's SMART-1-missie. Na zich veertien maanden lang van de aarde te hebben verwijderd, begon de maansonde rukjes van de maan te voelen. In november 2004 kwam SMART-1 in de invloedssfeer van de zwaartekracht van de maan terecht en kwam vervolgens in een baan om de maan.
