Czy kiedykolwiek cierpiałeś na jet lag po przelocie przez wiele różnych stref czasowych? Takie dalekie podróże często powodują problemy ze snem w nocy i uczucie senności w ciągu dnia. Ale co dzieje się na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie załoga doświadcza 16 wschodów i zachodów słońca w ciągu każdej doby?
Astronauci mogą borykać się z problemami ze snem w kosmosie, tak samo jak my. Stres, duże obciążenie pracą, hałas w tle, światło i jakość powietrza – wszystko to może zaburzać ich wewnętrzny zegar biologiczny. Ograniczenie do minimum zaburzeń snu u astronautów jest jednym z celów zespołu medycznego Europejskiego Centrum Astronautów.
Chociaż na orbicie pojęcia dnia i nocy nie mają większego znaczenia, każda załoga kieruje się 24-godzinnym cyklem opartym na czasie średnim Greenwich. Od poniedziałku do piątku mają bardzo ustrukturyzowany harmonogram dnia: pracują do 10 godzin, po czym następuje ośmiogodzinny okres snu. Posiłki odbywają się o ustalonych porach, podobnie jak przerwy na relaks, podsumowania dnia oraz czas przeznaczony na kontakt z rodziną i przyjaciółmi, na prywatność oraz na zajęcia rekreacyjne.
Sobotę poświęca się na dalszą pracę, prace konserwacyjne, sprzątanie oraz czas wolny. Niedziela jest zaplanowana jako dzień odpoczynku, choć wielu astronautów chętnie podejmuje się dobrowolnych zadań naukowych i konserwacyjnych. Jednak nieprzewidziane zdarzenia i przybywające statki kosmiczne mogą zakłócić codzienny harmonogram.
Tabletki nasenne zazwyczaj nie są konieczne, choć w przypadku wystąpienia objawów jet lag dostępny jest powszechnie stosowany lek o nazwie melatonina. Jednak skutki uboczne przyjmowania leków mogą powodować senność i trudności z budzeniem się. Centrum Astronautów bada leki pod kątem skutków ubocznych, ponieważ mogą one różnić się w zależności od astronauty.
Środowisko medyczne zajmujące się medycyną kosmiczną prowadzi również badania nad światłem o różnych barwach. Niebieskie oświetlenie na Stacji Kosmicznej – przypominające jasne światło słoneczne – może wpływać na organizm, zwiększając jego czujność, podczas gdy czerwone oświetlenie może wywoływać sen.
