Czy wiesz, że we Wszechświecie wydaje się brakować pewnej ilości materii? Być może słyszałeś o ciemnej materii, która jest bardzo tajemnicza i której naukowcy jeszcze nie odkryli. Jednak zwykła materia, z której zbudowane są rzeczy, do których jesteśmy przyzwyczajeni – gwiazdy, planety i wszystko, co możemy zobaczyć, dotknąć lub powąchać – również może być tajemnicza! Badając pobliskie galaktyki, odkryliśmy, że niektóre z nich zawierają trzy razy mniej materii, niż można by się spodziewać. Nasza własna galaktyka – Droga Mleczna – zawiera mniej niż połowę materii, jaką powinna! Gdzie jest ta brakująca materia?
Astronomowie poświęcili mnóstwo czasu i wysiłku, próbując odnaleźć zaginioną materię. Zamiast szukać jej w głównej części galaktyk, gdzie znajduje się większość gwiazd, grupa naukowców wpadła na pomysł: może ta materia znajduje się w halo galaktyk. Halo to obszary gorącego gazu otaczające galaktyki. Obserwacja halo jest trudna, a astronomowie zazwyczaj są w stanie jedynie zajrzeć do ich wnętrza, nie widząc zbyt daleko. Czy halo galaktyk może być idealną kryjówką dla zaginionej materii we wszechświecie?
Zespół astronomów wykorzystał teleskop kosmiczny ESA o nazwie XMM-Newton, aby zbadać halo galaktyk głębiej niż dotychczas w poszukiwaniu materii. XMM-Newton jest teleskopem rentgenowskim, co oznacza, że nie widzi on zwykłego światła, które dostrzegają nasze oczy, lecz obserwuje promieniowanie rentgenowskie. Badanie halo galaktyk za pomocą promieniowania rentgenowskiego pozwala na uzyskanie lepszych wyników obserwacji!
Zespół przeanalizował sześć galaktyk spiralnych, poszukując wskazówek sugerujących obecność materii. Po sprawdzeniu danych był gotowy ogłosić wyniki: wciąż brakowało prawie trzech czwartych oczekiwanej ilości materii!
Gdzie więc może się znajdować? Istnieje kilka teorii. Być może jest ona zawarta w jakimś gazie, który trudno nam zaobserwować. Może znajdować się w obszarze przestrzeni kosmicznej, którego jeszcze nie zbadaliśmy. A może ta materia rzeczywiście znajduje się w halach, ale jej promieniowanie rentgenowskie jest zbyt słabe, by mogła je wykryć nawet sonda XMM-Newton.
Naukowcy chętnie kontynuują badania. Być może pewnego dnia uda nam się rozwiązać zagadkę zaginionej materii!
Ciekawostka: Nadchodzący projekt ESA – „Advanced Telescope for High-ENergy Astrophysics” (Zaawansowany teleskop do astrofizyki wysokich energii) – będzie badał zewnętrzne obszary galaktyk w poszukiwaniu zaginionej materii.
