Hoog boven het ijzige continent Antarctica houdt het Envisat-ruimtevaartuig van de ESA de situatie in de gaten – en wat de instrumenten waarnemen, is nogal verontrustend.
Door de bittere kou en de aanwezigheid van door de mens geproduceerde chemische stoffen is er een gat in de ozonlaag ontstaan. En het ziet ernaar uit dat het ozongat dit jaar een van de grootste ooit wordt.
Half augustus was het al uitgedijd tot een oppervlak van tien miljoen vierkante kilometer. Dat is ongeveer even groot als Europa! En volgens de weerkundigen wordt het in september nog groter.
Het ozongat werd voor het eerst ontdekt in het midden van de jaren tachtig. Sinds 1995 voeren satellieten van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA voortdurend metingen aan het ozongat. Volgens ESA's gegevens was het alleen in 1996 en in 2000 groter in deze tijd van het jaar.
Ozon is een vorm van zuurstof. In de stratosfeer, op twintig tot vijftig kilometer boven de aarde, komen we kleine hoeveelheden ozon tegen.
Het voordeel van de ozonlaag voor ons is dat hij ultraviolette straling van de zon tegenhoudt, want die kan huidkanker veroorzaken. Maar het ozon wordt nu afgebroken. Dat komt door chemische reacties met door de mens gemaakte chloorverbindingen in bewolking hoog in de lucht.
Nu het bijna voorjaar is op de zuidpool, zorgt de terugkerende zon er samen met de chloorverbindingen voor dat de ozonmoleculen uiteenvallen in zuurstof. Er is maar één chloormolecuul nodig om duizenden ozonmoleculen af te breken.
De informatie van Envisat is heel belangrijk om te zien hoe de beschermende ozonlaag zich ontwikkelt van seizoen tot seizoen. De satellietgegevens gaan naar ruim dertig weerdiensten in elf landen. Zo kunnen ze de ontwikkeling van de ozonlaag op de voet volgen en voorspellingen doen.
