Ψηλά πάνω από την παγωμένη ήπειρο της Ανταρκτικής, το διαστημικό σκάφος Envisat της ESA παρακολουθεί την περιοχή – και αυτό που καταγράφουν τα όργανά του είναι μάλλον ανησυχητικό.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι ανθρωπογενείς χημικές ουσίες συντελούν από κοινού στη δημιουργία μιας ‘τρύπας’ στο στρώμα του όζοντος. Και η φετινή τρύπα του όζοντος φαίνεται ότι θα είναι μία από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Μέχρι τα μέσα Αυγούστου του 2005 είχε ήδη επεκταθεί σε έκταση 10 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων – περίπου το ίδιο μέγεθος με την Ευρώπη. Και αναμενόταν να επεκταθεί ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Η τρύπα του όζοντος ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ενώ οι δορυφόροι της ESA τη μελετούν συνεχώς από το 1995. Τα στοιχεία τους δείχνουν ότι μόνο οι τρύπες του όζοντος του 1996 και του 2000 ήταν μεγαλύτερες αυτή την εποχή του χρόνου.
Το όζον είναι μια μορφή οξυγόνου. Μικρές ποσότητες όζοντος βρίσκονται στη στρατόσφαιρα, σε υψόμετρο μεταξύ 20 και 50 χλμ. πάνω από τη Γη.
Ευτυχώς για εμάς, το στρώμα του όζοντος μας προστατεύει από την ηλιακή υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του δέρματος. Ωστόσο, οι χημικές αντιδράσεις στις οποίες εμπλέκεται το χλώριο που παράγεται από τον άνθρωπο στα υψηλά σύννεφα καταστρέφουν το όζον.
Με την έλευση της πολικής άνοιξης, ο συνδυασμός της επιστροφής του ηλιακού φωτός και των χημικών αντιδράσεων του χλωρίου προκαλεί τη διάσπαση των μορίων του όζοντος σε οξυγόνο. Ένα μόνο μόριο χλωρίου μπορεί να διασπάσει χιλιάδες μόρια όζοντος.
Οι πληροφορίες που παρέχει ο Envisat είναι ζωτικής σημασίας για την παρακολούθηση των εποχιακών μεταβολών αυτού του προστατευτικού στρώματος. Τα δεδομένα του δορυφόρου τροφοδοτούν μια υπηρεσία παρακολούθησης και πρόβλεψης του όζοντος σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, η οποία αποτελείται από περισσότερους από 30 εταίρους από 11 χώρες.
