Dokładnie trzydzieści lat temu, 28 listopada 1983 r., pierwszy wyprodukowany w Europie moduł Spacelab został wyniesiony w kosmos na pokładzie promu kosmicznego „Columbia”. W misji tej uczestniczył Ulf Merbold, pierwszy astronauta ESA, co oznaczało wejście ESA w erę załogowych lotów kosmicznych.
Sześciu astronautów na pokładzie Spacelab-1 pracowało w dwóch zespołach na 12-godzinnych zmianach, co umożliwiło prowadzenie nieprzerwanych działań. Przeprowadzili oni ponad 70 eksperymentów z zakresu fizyki Słońca, fizyki plazmy kosmicznej, astronomii, obserwacji Ziemi, materiałoznawstwa, technologii oraz nauk przyrodniczych.
Po okrążeniu Ziemi 166 razy w ciągu nieco ponad 10 dni statek „Columbia” wylądował z powrotem na Ziemi 8 grudnia.
W latach 1983–1998 moduły Spacelab odbyły 22 loty na pokładzie promu kosmicznego, spędzając łącznie 244 dni na orbicie! W ramach przeprowadzonych eksperymentów zbadano możliwości prowadzenia badań w warunkach nieważkości w wielu dziedzinach nauki, co doprowadziło do powstania metali ery kosmicznej wykorzystywanych w masowo produkowanych smartfonach oraz pozwoliło odkryć obszary badań kosmicznych, które mogą okazać się obiecujące w leczeniu przewlekłych chorób mięśni.
Europejskie laboratorium „Columbus” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) wywodzi się z programu Spacelab. Wewnątrz Spacelabu stosowano znormalizowane stojaki naukowe, które przyczyniły się do jego sukcesu i zostały przyjęte we wszystkich modułach laboratoryjnych stacji.
Podobnie jak w przypadku modułu Spacelab, którym zajmowały się międzynarodowe zespoły astronautów, tak samo wygląda sytuacja w przypadku dzisiejszych europejskich eksperymentów i laboratoriów na stacji. Ich funkcjonowanie i prowadzenie badań naukowych zapewnia stała załoga stacji – w skład której wchodzą obecnie również europejscy astronauci.
