Σήμερα συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τότε που, στις 28 Νοεμβρίου 1983, το πρώτο Spacelab ευρωπαϊκής κατασκευής εκτοξεύθηκε στο διάστημα με το διαστημικό λεωφορείο «Κολούμπια». Ο πρώτος αστροναύτης της ESA, Ούλφ Μέρμπολντ, συμμετείχε σε εκείνη την αποστολή, σηματοδοτώντας την είσοδο της ESA στον τομέα των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων.
Οι έξι αστροναύτες του Spacelab-1 εργάζονταν σε δύο ομάδες με 12ωρες βάρδιες, γεγονός που επέτρεπε τη συνεχή διεξαγωγή των εργασιών. Διεξήγαγαν πάνω από 70 πειράματα στους τομείς της ηλιακής φυσικής, της φυσικής του διαστημικού πλάσματος, της αστρονομίας, της παρατήρησης της Γης, της επιστήμης των υλικών, της τεχνολογίας και των βιοεπιστημών.
Αφού έκανε 166 περιστροφές γύρω από τη Γη σε λίγο περισσότερο από 10 ημέρες, το «Κολούμπια» προσγειώθηκε ξανά στη Γη στις 8 Δεκεμβρίου.
Μεταξύ του 1983 και του 1998, οι μονάδες Spacelab πέταξαν με το Διαστημικό Λεωφορείο 22 φορές και παρέμειναν συνολικά 244 ημέρες σε τροχιά! Τα πειράματα διερεύνησαν τις δυνατότητες της έρευνας σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας σε πολλούς επιστημονικούς τομείς, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη μετάλλων της διαστημικής εποχής που χρησιμοποιούνται σε μαζικά παραγόμενα smartphone, ενώ αποκάλυψαν τομείς της διαστημικής έρευνας που εμφανίζονται πολλά υποσχόμενοι για τη θεραπεία χρόνιων μυϊκών παθήσεων.
Το ευρωπαϊκό εργαστήριο «Columbus» στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) εξελίχθηκε από το Spacelab. Στο εσωτερικό του, το Spacelab χρησιμοποιούσε τυποποιημένα ράφια επιστημονικού εξοπλισμού, τα οποία συνέβαλαν στην επιτυχία του και υιοθετήθηκαν σε όλες τις εργαστηριακές ενότητες του Σταθμού.
Όπως το Spacelab λειτουργούσε από διεθνείς ομάδες αστροναυτών, έτσι λειτουργούν και τα σημερινά ευρωπαϊκά πειράματα και εργαστήρια στον Σταθμό. Η λειτουργία τους και η διεξαγωγή των επιστημονικών ερευνών εξασφαλίζονται από το μόνιμο πλήρωμα του Σταθμού – στο οποίο περιλαμβάνονται πλέον και Ευρωπαίοι αστροναύτες.
