ESA Kids

Η καταστροφή της στιβάδας του όζοντος

Losing the ozone layer
Πρόσβαση στην εικόνα

Έχετε υποστεί ποτέ ηλιακό έγκαυμα; Αυτό το έγκαυμα του δέρματος προκαλείται από την υπεριώδη (UV) ακτινοβολία του Ήλιου. Τα σοβαρά εγκαύματα δεν είναι μόνο επώδυνα, αλλά μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος.

Ευτυχώς, σχεδόν το σύνολο της επιβλαβούς υπεριώδους ακτινοβολίας απορροφάται από ένα στρώμα αερίου όζοντος που βρίσκεται σε ύψος 20 – 50 χλμ. πάνω από τη Γη. Ωστόσο, το όζον είναι μια μορφή οξυγόνου που μπορεί να καταστραφεί εύκολα από ορισμένες ανθρωπογενείς χημικές ουσίες.

Το 1987, οι κορυφαίες βιομηχανικές χώρες συμφώνησαν να καταργήσουν σταδιακά αυτές τις χημικές ουσίες. Παρ’ όλα αυτά, οι δορυφόροι έχουν δείξει ότι η αραίωση του στρώματος του όζοντος συνεχίστηκε πάνω από την Ανταρκτική. Η τρύπα του όζοντος έφτασε σε ρεκόρ μεγέθους το 2000, όταν κάλυψε σχεδόν 30 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου το μέγεθος της βορειοαμερικανικής ηπείρου. Το 2006, χάθηκε ακόμη μεγαλύτερη ποσότητα όζοντος από την ατμόσφαιρα, παρόλο που η τρύπα ήταν ελαφρώς μικρότερη.

Μικρότερες τρύπες όζοντος έχουν εμφανιστεί επίσης πάνω από την Αρκτική. Αυτές οι τρύπες επιτρέπουν σε περισσότερη υπεριώδη ακτινοβολία να φτάσει σε πυκνοκατοικημένες περιοχές της Ευρώπης.

Ozone hole forecast from today to 9 September
Πρόβλεψη για την τρύπα του όζοντος από σήμερα έως τις 9 Σεπτεμβρίου

Οι δορυφόροι της ESA, όπως ο MetOp και ο Envisat, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις μελέτες για την τρύπα του όζοντος. Επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν το μέγεθος της τρύπας και να μαθαίνουν περισσότερα για τους παράγοντες που την κάνουν να μεγαλώνει ή να συρρικνώνεται.

Ο πρώτος ευρωπαϊκός μετεωρολογικός δορυφόρος σε πολική τροχιά, ο MetOp-A, φέρει ένα προηγμένο όργανο παρακολούθησης του όζοντος. Ο Envisat φέρει τρία όργανα που μπορούν να μελετήσουν το όζον και τους ρύπους που το καταστρέφουν στην ανώτερη ατμόσφαιρα.