Το 1877, ο Αμερικανός αστρονόμος Άσαφ Χολ ανακάλυψε δύο μικρούς δορυφόρους που περιστρέφονταν γύρω από τον πλανήτη Άρη. Ονομάστηκαν Φόβος (Φόβος) και Δείμος (Πανικός). Πάνω από 130 χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να ξεδιαλύνουν τα μυστήρια αυτών των δορυφόρων. Ωστόσο, πρόσφατες πλησιέστερες διελεύσεις του διαστημικού σκάφους «Mars Express» της ESA έχουν προσφέρει ενδείξεις σχετικά με τη σύστασή τους και την προέλευσή τους.
Το Mars Express είναι το μοναδικό διαστημικό σκάφος που βρίσκεται επί του παρόντος σε τροχιά γύρω από τον Κόκκινο Πλανήτη και κινείται σε μια εξαιρετικά ελλειπτική (ωοειδή) τροχιά. Η τροχιά αυτή το οδηγεί να διασχίζει την τροχιά του Φόβου, επιτρέποντάς του να παρατηρεί όλες τις πλευρές του μικρού φεγγαριού. (Όπως και η Σελήνη της Γης, ο Φόβος έχει πάντα την ίδια πλευρά στραμμένη προς τον κοντινό πλανήτη.) Μεταξύ 23 Ιουλίου και 15 Σεπτεμβρίου 2008, το Mars Express πραγματοποίησε οκτώ διελεύσεις κοντά στον Φόβο, περνώντας σε αποστάσεις που κυμαίνονταν από 4.500 χλμ. έως μόλις 93 χλμ.
Οι κοντινές εικόνες δείχνουν ότι ο Φόβος, ο μεγαλύτερος δορυφόρος, είναι ένας διαστημικός βράχος σε σχήμα πατάτας, με διαστάσεις μόλις 27 χλμ. × 22 χλμ. × 19 χλμ. Είναι πολύ σκοτεινός – πιο μαύρος και από τον άνθρακα – και γεμάτος κρατήρες. Παρακολουθώντας προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο ο Φόβος ασκεί έλξη στο Mars Express κατά τη διάρκεια κάθε διέλευσης, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο δορυφόρος δεν έχει μεγάλη πυκνότητα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι πρόκειται για έναν ‘σωρό από θραύσματα’ – αποτελούμενο από πολλά κομμάτια βράχου, που συγκρατούνται μεταξύ τους από τη βαρύτητα – και όχι για ένα ενιαίο, συμπαγές αντικείμενο.
Μελέτες του Mars Express υποδεικνύουν ότι ο Φόβος και ο Δείμος ενδέχεται να ήταν κάποτε αστεροειδείς που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο μεταξύ του Άρη και του Δία. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί ακόμη να εξηγήσει πώς αιχμαλωτίστηκαν από τον Άρη και κατέληξαν σε ‘κανονικές’ τροχιές πάνω από τον ισημερινό του.
