ESA dla dzieci

Gwiazdy

Nearby galaxy NGC 1569 is a 'hotbed' of star birth activity
Pobliska galaktyka NGC 1569 jest 'kuźnią' powstawania gwiazd
Wyświetl obraz

Podobnie jak ludzie, gwiazdy rodzą się, starzeją się i umierają. Miejscem ich narodzin są ogromne, zimne chmury gazu i pyłu, zwane ‘mgławicami’. Najbardziej znaną z nich jest Mgławica Oriona, którą można dostrzec gołym okiem.

Miliardy lat po swoim powstaniu, gdy średniej wielkości gwiazda, taka jak Słońce, zbliża się do końca swojego życia, rozszerza się, stając się czerwonym olbrzymem. Jej średnica może wynosić miliony kilometrów – kiedy to samo stanie się ze Słońcem, będzie ono na tyle duże, że pochłonie planety Merkury i Wenus!

Po wyrzuceniu zewnętrznych warstw gazu gwiazda zapada się, tworząc bardzo gęstego białego karła. Jedna łyżeczka materii z białego karła ważyłaby aż 100 ton! W ciągu miliardów lat biały karzeł ochładza się i staje się niewidoczny. Ale nie martw się, naszemu Słońcu to nie grozi jeszcze przez około 5 miliardów lat!

Małe gwiazdy żyją bardzo długo – ponad 10 miliardów lat. Nigdy nie zaobserwowano ich śmierci, ale przypuszcza się, że kończą swoje życie w ciszy i ostatecznie gasną.

Supernova remnant
Pozostałość po supernowej

Największe gwiazdy kończą swoje życie bardzo nagle. Pod koniec swojego życia puchną, przekształcając się w czerwone nadolbrzymy, po czym ostatecznie rozpadają się w wyniku potężnej eksplozji supernowej.

Przez około tydzień supernowa przyćmiewa jasnością wszystkie inne gwiazdy w swojej galaktyce. Następnie szybko blednie. Pozostaje po niej jedynie maleńki, gęsty obiekt – gwiazda neutronowa lub czarna dziura – otoczony rozszerzającą się chmurą bardzo gorącego gazu.

Pierwiastki powstałe w wnętrzu supergiganta (takie jak tlen, węgiel i żelazo) są rozrzucane w przestrzeni kosmicznej. Ten gwiezdny pył ostatecznie tworzy inne gwiazdy i planety!