Wiemy, że w naszym Układzie Słonecznym znajduje się osiem planet, ale czy wiesz, że astronomowie odkryli tysiące planet poza naszym Układem Słonecznym? Nazywa się je planetami pozasłonecznymi, w skrócie – egzoplanetami.
Jednak spośród wszystkich tych planet wiadomo, że tylko na jednej istnieje życie: na Ziemi. A co, jeśli Ziemia nie jest jedynym tego rodzaju światem? Co, jeśli gdzieś tam są inne planety z oceanami, atmosferami i odpowiednimi warunkami do życia?
Oto najważniejsze pytanie, które stanowi motywację misji „Plato”: czy we wszechświecie istnieje inna planeta podobna do Ziemi?
Co tak naprawdę oznacza określenie “podobny do Ziemi”?
Kiedy naukowcy mówią o planecie “podobnej do Ziemi”, nie mają na myśli jej idealnej kopii. Poszukują raczej połączenia kluczowych cech: skalistej powierzchni zamiast gazowego giganta, rozmiarów i masy zbliżonych do Ziemi oraz odpowiedniej odległości od swojej gwiazdy.
Ten ostatni czynnik ma kluczowe znaczenie, ponieważ decyduje o temperaturze. Jeśli planeta znajduje się zbyt blisko, może stać się piekielnie gorącym światem. Jeśli zbyt daleko, może zamarznąć. Pomiędzy tymi skrajnościami istnieje jednak wąski obszar, w którym warunki mogą być idealne.
Strefa zamieszkalna: ani za gorąco, ani za zimno
Astronomowie nazywają ten obszar strefą zamieszkalną, często określaną potocznie mianem „strefy Złotowłosej”. W tym obszarze temperatury mogą pozwalać na występowanie wody w stanie ciekłym na powierzchni planety. A woda jest jednym z kluczowych składników życia w formie, jaką znamy.
Jednak samo znalezienie się w strefie zamieszkalnej nie gwarantuje, że planeta faktycznie nadaje się do zamieszkania. Planeta może nadal nie posiadać atmosfery, może mieć atmosferę toksyczną lub być narażona na ekstremalne promieniowanie ze strony swojej gwiazdy. Zatem obecność planety w strefie zamieszkalnej jest raczej pierwszą wskazówką co do istnienia kolejnej Ziemi, a nie ostateczną odpowiedzią.
Odkrywanie światów podobnych do Ziemi
W tym miejscu do akcji wkracza misja ’Plato” prowadzona przez ESA. Ten zaawansowany technologicznie teleskop kosmiczny ma za zadanie wykrywać planety o rozmiarach zbliżonych do Ziemi, krążące wokół gwiazd podobnych do naszego Słońca i znajdujące się w strefach zamieszkalnych tych gwiazd.
Obserwując niewielkie spadki jasności gwiazd, gdy planety przechodzą przed ich tarczami, sonda Plato może wykrywać nowe światy oraz mierzyć ich rozmiary i orbity. Ponadto sonda Plato będzie badać gwiazdy podobne do naszego Słońca, które są wystarczająco jasne, by naukowcy z obserwatoriów na Ziemi mogli je również szczegółowo badać. Wszystkie te informacje razem pomogą im odkrywać planety oraz określać ich rozmiary i masę. Znając rozmiar i masę planety, naukowcy mogą ustalić, z czego się składa i czy jest skalista jak Ziemia, czy też składa się głównie z gazu, jak Jowisz.
Następnie, badając same gwiazdy, Platón może określić ich wiek i właściwości, co pomaga naukowcom znacznie dokładniej zrozumieć orbitujące wokół nich planety. Oznacza to, że Platón pomoże zidentyfikować najlepszych kandydatów na planety, które mogą być naprawdę podobne do Ziemi.
Wszechświat pełen możliwości
W tym momencie sytuacja staje się bardziej niepewna, ale i bardziej ekscytująca. Życie, przynajmniej w naszym rozumieniu, zależy od delikatnej równowagi warunków. Potrzebuje wody w stanie ciekłym, stabilnego środowiska i odpowiednich składników chemicznych. Kiedy naukowcy poszukują życia poza Ziemią, często zaczynają od poszukiwania planet, na których mogłyby istnieć podobne warunki. Dlatego odkrycie planet w strefie zamieszkalnej jest tak ważnym krokiem.
W ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci astronomowie odkryli tysiące egzoplanet, co pokazuje, że planety są powszechnym zjawiskiem w całej Galaktyce. Najważniejsze pytanie nie dotyczy już tego, czy planety te istnieją, ale ile z nich może być podobnych do Ziemi. Misja „Plato”, poprzez stworzenie szczegółowego katalogu pobliskich układów planetarnych, pomoże odpowiedzieć na to pytanie.
Czy istnieje więc inna Ziemia? Na razie odpowiedź brzmi: nie wiemy. Jednak po raz pierwszy w historii ludzkości dysponujemy narzędziami, które pozwolą nam to sprawdzić.
Gdzieś wśród gwiazd może istnieć mała, skalista planeta krążąca w idealnej odległości, w odpowiednich warunkach, spokojnie okrążająca swoją gwiazdę. Świat z oceanami, niebem, a może nawet życiem. Dzięki misji „Plato” jesteśmy coraz bliżej jej odkrycia!
