We weten dat er acht planeten in ons zonnestelsel zijn, maar wist je dat astronomen duizenden planeten buiten ons zonnestelsel hebben ontdekt? Deze worden exoplaneten genoemd.
Van al deze planeten is er echter maar één bekend waar leven voorkomt: de aarde. Maar wat als de aarde niet de enige wereld in zijn soort is? Wat als er daarbuiten andere planeten zijn met oceanen, atmosferen en de juiste omstandigheden voor leven?
Dit is de belangrijkste vraag die ten grondslag ligt aan de Plato-missie: is er nog een planeet zoals de aarde in het heelal?
Wat houdt “aardachtig” eigenlijk in?
Wanneer wetenschappers het hebben over een ‘aardachtige’ planeet, bedoelen ze geen perfecte kopie. In plaats daarvan zoeken ze naar een combinatie van belangrijke kenmerken: een rotsachtig oppervlak in plaats van een gasreus, een vergelijkbare grootte en massa als de aarde, en de juiste afstand tot haar ster.
Die laatste factor is cruciaal, omdat deze de temperatuur bepaalt. Te dichtbij, en een planeet kan een gloeiend hete wereld worden. Te ver weg, en ze zou kunnen bevriezen. Maar daartussenin ligt een smalle zone waar de omstandigheden precies goed zouden kunnen zijn.
De bewoonbare zone: niet te warm, niet te koud
Astronomen noemen deze zone de bewoonbare zone, vaak ook wel de Goudlokje-zone genoemd. In dit gebied zouden de temperaturen het mogelijk maken dat er vloeibaar water op het oppervlak van een planeet bestaat. En water is een van de belangrijkste ingrediënten voor leven zoals wij dat kennen.
Maar het feit dat een planeet zich in de bewoonbare zone bevindt, garandeert niet dat deze ook daadwerkelijk bewoonbaar is. Een planeet kan nog steeds geen atmosfeer hebben, of misschien een giftige atmosfeer, of te maken hebben met extreme straling van haar ster. Het feit dat een planeet zich in de bewoonbare zone bevindt, is dus meer een eerste aanwijzing voor een andere aarde dan een definitief antwoord.
Het opsporen van aardachtige werelden
Hier komt de Plato-missie van ESA om de hoek kijken. Deze hightech ruimtetelescoop is ontworpen om planeten te vinden die qua grootte vergelijkbaar zijn met de aarde, rond sterren zoals onze zon draaien en zich binnen de bewoonbare zones van hun sterren bevinden.
Door minuscule dalingen in het sterrenlicht waar te nemen wanneer planeten voor hun sterren langs bewegen, kan Plato nieuwe werelden opsporen en hun afmetingen en banen meten. Bovendien zal Plato sterren bestuderen die vergelijkbaar zijn met onze Zon en die helder genoeg zijn om ook door wetenschappers in observatoria op aarde gedetailleerd te worden onderzocht. Al deze informatie samen zal hen helpen om planeten te ontdekken en te bepalen hoe groot ze zijn en hoeveel massa ze hebben. Door de grootte en massa van een planeet te kennen, kunnen wetenschappers achterhalen waaruit deze bestaat en of deze rotsachtig is zoals de aarde, of grotendeels uit gas bestaat zoals Jupiter.
Door vervolgens de sterren zelf te bestuderen, kan Plato hun leeftijd en eigenschappen bepalen, wat wetenschappers helpt de planeten die eromheen draaien met veel grotere precisie te begrijpen. Dit betekent dat Plato zal helpen bij het identificeren van de beste kandidaten voor planeten die mogelijk echt aardachtig zijn.
Een universum vol mogelijkheden
Hier wordt het onzekerder, en spannender. Leven, althans zoals wij dat begrijpen, is afhankelijk van een delicaat evenwicht van omstandigheden. Het heeft vloeibaar water, een stabiele omgeving en de juiste chemische ingrediënten nodig. Wanneer wetenschappers op zoek gaan naar leven buiten de aarde, beginnen ze vaak met het zoeken naar planeten waar soortgelijke omstandigheden zouden kunnen bestaan. Daarom is het vinden van planeten in de bewoonbare zone zo’n belangrijke stap.
In de afgelopen decennia hebben astronomen duizenden exoplaneten ontdekt, waaruit blijkt dat planeten in de Melkweg veel voorkomen. De grote vraag is nu niet of deze planeten bestaan, maar hoeveel ervan op de aarde lijken. Door een gedetailleerde catalogus van nabije planetenstelsels samen te stellen, zal de Plato-missie helpen die vraag te beantwoorden.
Dus, is er nog een aarde? Het antwoord is voorlopig: we weten het niet. Maar voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid beschikken we over de middelen om daar achter te komen.
Ergens tussen de sterren bevindt zich wellicht een kleine, rotsachtige planeet die op precies de juiste afstand en onder de juiste omstandigheden rustig rond zijn ster draait. Een wereld met oceanen, luchten en misschien zelfs leven. Dankzij Plato komen we steeds dichter bij het vinden ervan!
