Γνωρίζατε ότι το βάρος σας διαφέρει ελαφρώς, ανάλογα με το πού ζείτε; Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η έλξη της βαρύτητας της Γης ποικίλλει από τόπο σε τόπο. Το ακριβές μέγεθος αυτής της διαφοράς στη βαρύτητα μετράται πλέον από τον δορυφόρο GOCE (Gravity field and steady-state Ocean Circulation Explorer) της ESA.
Το GOCE, το οποίο εκτοξεύθηκε τον Μάρτιο του 2009, είναι η πρώτη από τις αποστολές ‘Earth Explorer’ της ESA. Σκοπός του είναι να παρέχει τις καλύτερες μέχρι σήμερα πληροφορίες σχετικά με το «πεδίο βαρύτητας» του πλανήτη.
Η βαρύτητα είναι η δύναμη που μας κρατά όλους πάνω στη Γη. Χωρίς αυτήν, όλοι (και όλα) όσα δεν ήταν δεμένα θα επέπλεαν μακριά στο διάστημα. Ωστόσο, η βαρυτική έλξη της Γης διαφέρει από τόπο σε τόπο. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο πλανήτης δεν είναι τέλεια στρογγυλός – είναι ελαφρώς πεπλατυσμένος στους πόλους. Η βαρύτητα επηρεάζεται επίσης από τα ψηλά βουνά, τις βαθιές ωκεάνιες τάφρους, καθώς και από το πάχος και την πυκνότητα των στρωμάτων πετρωμάτων.
Η μέτρηση ελάχιστων διακυμάνσεων στη βαρυτική έλξη είναι πολύ δύσκολη, ειδικά από το διάστημα. Προκειμένου να ανιχνεύσει το ισχυρότερο δυνατό βαρυτικό σήμα, το GOCE ακολουθεί μια χαμηλή τροχιά, 255 χλμ. πάνω από τη Γη. Καθώς διέρχεται από περιοχές με ισχυρότερη και ασθενέστερη βαρυτική έλξη, το διαστημικό σκάφος ανεβοκατεβαίνει, και τα όργανά του καταγράφουν αυτές τις αλλαγές κατά μήκος της τροχιάς του.
Ο δορυφόρος GOCE, που έχει σχήμα βέλους, είναι επίσης εξαιρετικά σταθερός, καθώς δεν διαθέτει κανένα από τα κινούμενα μέρη που συναντώνται συχνά σε άλλα διαστημικά σκάφη. Ένα προηγμένο σύστημα ελέγχου στάσης εξασφαλίζει ότι οι μετρήσεις βαρύτητας που πραγματοποιεί δεν επηρεάζονται από οποιαδήποτε κίνηση του δορυφόρου.
Γιατί είναι σημαντική η ακριβής μέτρηση της βαρύτητας; Τα δεδομένα από το GOCE χρησιμοποιούνται για τη μελέτη των ωκεάνιων ρευμάτων, των μεταβολών της στάθμης της θάλασσας, του υψομέτρου της επιφάνειας της γης και του βάθους των ριζών των βουνών. Έχει επίσης πολυάριθμες πρακτικές εφαρμογές, για παράδειγμα στον κατασκευαστικό κλάδο.
