Οι αστροναύτες αντιμετωπίζουν πολλούς κινδύνους στο διάστημα. Ένας από αυτούς είναι η ακτινοβολία: ένας αόρατος κίνδυνος που όμως μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στους ταξιδιώτες του διαστήματος. Έχει αναπτυχθεί μια νέα συσκευή που μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή την απειλή.
Η ακτινοβολία προέρχεται από διάφορα σημεία του διαστήματος, όπως ο Ήλιος και μακρινοί αστέρες που βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους. Η ακτινοβολία βλάπτει τα κύτταρα από τα οποία αποτελείται το σώμα μας και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες – ακόμη και θάνατο. Εδώ, στην επιφάνεια του πλανήτη Γη, προστατευόμαστε από αυτή την ακτινοβολία χάρη στο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη μας. Αυτό λειτουργεί σαν ασπίδα και μας κρατά ασφαλείς. Ωστόσο, οι αστροναύτες στο διάστημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης.
Οι αστροναύτες φορούν ήδη αισθητήρες που καταγράφουν τη συνολική έκθεσή τους στην ακτινοβολία με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, τα δεδομένα που συλλέγουν μπορούν να αναγνωστούν μόνο όταν επιστρέφουν στη Γη, σε ένα ειδικό εργαστήριο.
Για να αποδώσουν μια πιο ακριβή εικόνα, οι επιστήμονες και οι μηχανικοί έχουν αναπτύξει το Ευρωπαϊκό Προσωπικό Ενεργό Δοσομετρητή Πληρώματος (European Crew Personal Active Dosimeter) – εν συντομία EuCPAD. Μια συσκευή παρακολούθησης, περίπου στο μέγεθος ενός smartphone, καταγράφει συνεχώς την έκθεση του χρήστη.
Στη συνέχεια, οι αστροναύτες μπορούν να τις συνδέσουν σε μια μεγαλύτερη συσκευή, όπως μια βάση σύνδεσης για smartphone, για να επαναφορτίσουν την μπαταρία τους και να μεταφορτώσουν τα αποτελέσματά τους. Έτσι, οι αστροναύτες και οι ερευνητές στο έδαφος μπορούν να λαμβάνουν τακτικές ενημερώσεις σχετικά με το περιβάλλον ακτινοβολίας: μήπως ορισμένα τμήματα του διαστημικού σκάφους τους είναι καλύτερα θωρακισμένα από άλλα;
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο αστροναύτης της ESA Αντρέας Μόγκενσεν πραγματοποίησε δοκιμές σε μια οθόνη EuCPAD. Τώρα, μια συσκευή ανάγνωσης EuCPAD έχει παραδοθεί στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, έτοιμη να χρησιμοποιηθεί από τον αστροναύτη της ESA Τόμας Πεσκέ μαζί με τη δική του οθόνη, όταν ξεκινήσει η αποστολή του εκεί τον Νοέμβριο.
Τα αποτελέσματα που παρέχει το EuCPAD αναμένεται να αποδειχθούν ανεκτίμητα όταν πρόκειται για ταξίδια πέρα από την τροχιά της Γης.
Οι προγραμματισμένες αποστολές στη Σελήνη και στον Άρη θα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες, καθώς θα απομακρύνουν τους αστροναύτες από την προστατευτική ασπίδα του μαγνητικού πεδίου της Γης. Ωστόσο, η παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της έκθεσης των αστροναυτών στην ακτινοβολία θα βοηθήσει τους ερευνητές να αναπτύξουν μεθόδους προστασίας για τη διασφάλιση της ασφάλειας του πληρώματος κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους.
Ενδιαφέρον στοιχείο: Τα EuCPAD είναι τόσο προηγμένα που μπορούν να προσδιορίσουν την πηγή της ακτινοβολίας, όπως για παράδειγμα τον Ήλιο ή την κοσμική ακτινοβολία που προέρχεται από μακρινά σημεία του Γαλαξία μας!
