{"id":985,"date":"2005-09-09T10:02:00","date_gmt":"2005-09-09T08:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/swollen_ozone_hole_over_south_pole\/"},"modified":"2026-10-08T00:34:32","modified_gmt":"2026-10-07T22:34:32","slug":"swollen_ozone_hole_over_south_pole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/swollen_ozone_hole_over_south_pole\/","title":{"rendered":"Powi\u0119kszona dziura ozonowa nad biegunem po\u0142udniowym"},"content":{"rendered":"
\n

Wysoko nad lodowym kontynentem Antarktydy statek kosmiczny Envisat nale\u017c\u0105cy do ESA prowadzi obserwacje \u2013 a to, co rejestruj\u0105 jego przyrz\u0105dy, budzi niepok\u00f3j.<\/p>\n<\/div>\n

Niskie temperatury w po\u0142\u0105czeniu z substancjami chemicznymi wytworzonymi przez cz\u0142owieka powoduj\u0105 powstanie \u2018dziury\u2019 w warstwie ozonowej. Wygl\u0105da na to, \u017ce tegoroczna dziura ozonowa b\u0119dzie jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w historii.<\/p>\n

Do po\u0142owy sierpnia 2005 r. jego powierzchnia wzros\u0142a ju\u017c do 10 milion\u00f3w kilometr\u00f3w kwadratowych \u2013 czyli mniej wi\u0119cej tyle, ile zajmuje Europa. Przewidywano te\u017c, \u017ce we wrze\u015bniu obszar ten jeszcze si\u0119 powi\u0119kszy.<\/p>\n

Dziura ozonowa zosta\u0142a po raz pierwszy odkryta w po\u0142owie lat 80., a satelity ESA nieprzerwanie badaj\u0105 j\u0105 od 1995 roku. Z ich danych wynika, \u017ce tylko dziury ozonowe z 1996 i 2000 roku by\u0142y wi\u0119ksze o tej porze roku.<\/p>\n

\"ESA's
Satelita \u015brodowiskowy Envisat nale\u017c\u0105cy do ESA<\/figcaption><\/figure>\n

Ozon jest form\u0105 tlenu. Niewielkie ilo\u015bci ozonu wyst\u0119puj\u0105 w stratosferze, na wysoko\u015bci od 20 do 50 km nad Ziemi\u0105.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie dla nas warstwa ozonowa chroni nas przed promieniowaniem ultrafioletowym pochodz\u0105cym ze S\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re mo\u017ce powodowa\u0107 raka sk\u00f3ry. Jednak reakcje chemiczne z udzia\u0142em chloru wytwarzanego przez cz\u0142owieka, zachodz\u0105ce w chmurach na du\u017cych wysoko\u015bciach, niszcz\u0105 ozon.<\/p>\n

Wraz z nadej\u015bciem polarnej wiosny po\u0142\u0105czenie powracaj\u0105cego \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego i reakcji chemicznych z udzia\u0142em chloru powoduje rozpad cz\u0105steczek ozonu na tlen. Pojedyncza cz\u0105steczka chloru mo\u017ce roz\u0142o\u017cy\u0107 tysi\u0105ce cz\u0105steczek ozonu.<\/p>\n

Informacje z satelity Envisat maj\u0105 kluczowe znaczenie dla monitorowania sezonowych zmian w tej warstwie ochronnej. Dane satelitarne s\u0105 przekazywane do serwisu monitorowania i prognozowania ozonu dzia\u0142aj\u0105cego w czasie zbli\u017conym do rzeczywistego, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi ponad 30 partner\u00f3w z 11 kraj\u00f3w.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

High above the icy continent of Antarctica, ESA\u2019s Envisat spacecraft is keeping watch – and what its instruments see is rather disturbing. Freezing temperatures and man-made chemicals are combining to […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2005\/09\/ozone_forecast_for_9_september2\/17880735-2-eng-GB\/Ozone_forecast_for_9_September.jpg","esa_banner_description":"Ozone forecast for 9 September","esa_banner_credit":"KNMI\/ESA","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2005\/09\/Ozone_forecast_for_9_September2","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[26],"tags":[],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-985","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=985"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4777,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions\/4777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=985"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=985"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=985"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=985"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=985"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=985"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=985"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}