{"id":939,"date":"2004-12-03T10:20:00","date_gmt":"2004-12-03T09:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/losing_the_ozone_layer\/"},"modified":"2026-10-08T00:34:00","modified_gmt":"2026-10-07T22:34:00","slug":"losing_the_ozone_layer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/losing_the_ozone_layer\/","title":{"rendered":"Zniszczenie warstwy ozonowej"},"content":{"rendered":"<div class=\"lede\">\n<p>Czy kiedykolwiek mia\u0142e\u015b oparzenie s\u0142oneczne? To pieczenie sk\u00f3ry jest spowodowane promieniowaniem ultrafioletowym (UV) pochodz\u0105cym ze S\u0142o\u0144ca. Powa\u017cne oparzenia s\u0105 nie tylko bolesne, ale mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do raka sk\u00f3ry.<\/p>\n<\/div>\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie prawie ca\u0142e szkodliwe promieniowanie UV jest poch\u0142aniane przez warstw\u0119 ozonu znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci 20\u201350 km nad Ziemi\u0105. Ozon jest jednak form\u0105 tlenu, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3re substancje chemiczne wytworzone przez cz\u0142owieka mog\u0105 \u0142atwo zniszczy\u0107.<\/p>\n<p>W 1987 roku wiod\u0105ce kraje uprzemys\u0142owione uzgodni\u0142y stopniowe wycofanie tych substancji chemicznych. Mimo to zdj\u0119cia satelitarne wykaza\u0142y, \u017ce nad Antarktyk\u0105 nadal dochodzi do przerzedzania si\u0119 warstwy ozonowej. Dziura ozonowa osi\u0105gn\u0119\u0142a rekordowe rozmiary w 2000 roku, kiedy to zajmowa\u0142a powierzchni\u0119 prawie 30 milion\u00f3w km\u00b2, co odpowiada mniej wi\u0119cej powierzchni kontynentu p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego. W 2006 roku z atmosfery uleg\u0142a utracie jeszcze wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 ozonu, mimo \u017ce dziura by\u0142a nieco mniejsza.<\/p>\n<p>Nad Arktyk\u0105 pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mniejsze dziury ozonowe. Dzi\u0119ki tym dziurom do g\u0119sto zaludnionych obszar\u00f3w Europy dociera wi\u0119cej promieniowania UV.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-natural\" data-width=\"400\" data-credit=\"ESA\/KNMI\" data-detail-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2004\/09\/Ozone_hole_forecast_from_today_to_9_September2\" data-licence=\"ESA Standard Licence\" data-licence-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Terms_and_conditions_of_use_of_images_and_videos_available_on_the_esa_website\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\" src=\"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2004\/09\/ozone_hole_forecast_from_today_to_9_september2\/17878144-2-eng-GB\/Ozone_hole_forecast_from_today_to_9_September.jpg\" alt=\"Ozone hole forecast from today to 9 September\"><figcaption>Prognoza dotycz\u0105ca dziury ozonowej od dzisiaj do 9 wrze\u015bnia<\/figcaption><\/figure>\n<p>Satelity ESA, takie jak MetOp i Envisat, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w badaniach nad dziur\u0105 ozonow\u0105. Dzi\u0119ki nim naukowcy mog\u0105 monitorowa\u0107 rozmiar tej dziury oraz zdobywa\u0107 wiedz\u0119 na temat czynnik\u00f3w powoduj\u0105cych jej powi\u0119kszanie si\u0119 lub zmniejszanie.<\/p>\n<p>Pierwszy europejski satelita meteorologiczny na orbicie polarnej, MetOp-A, jest wyposa\u017cony w zaawansowany przyrz\u0105d do monitorowania ozonu. Satelita Envisat posiada trzy przyrz\u0105dy umo\u017cliwiaj\u0105ce badanie ozonu oraz zanieczyszcze\u0144, kt\u00f3re niszcz\u0105 go w g\u00f3rnych warstwach atmosfery.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Have you ever suffered from sunburn? This burning of the skin is caused by ultraviolet (UV) light from the Sun. Serious burning is not only painful, but it may cause [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2004\/09\/ozone_sky2\/17877959-2-eng-GB\/ozone_sky.jpg","esa_banner_description":"","esa_banner_credit":"ESA","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2004\/09\/ozone_sky2","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[64,42,10],"tags":[2],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-939","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-climate-change","category-earth","category-learn","tag-background-article"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/939","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=939"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/939\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4749,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/939\/revisions\/4749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=939"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=939"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=939"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=939"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=939"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=939"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=939"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=939"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}