{"id":921,"date":"2004-11-15T16:12:00","date_gmt":"2004-11-15T15:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/phobos_and_deimos\/"},"modified":"2026-10-08T00:33:48","modified_gmt":"2026-10-07T22:33:48","slug":"phobos_and_deimos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/phobos_and_deimos\/","title":{"rendered":"Fobos i Deimos"},"content":{"rendered":"
\n

W 1877 roku ameryka\u0144ski astronom Asaph Hall odkry\u0142 dwa ma\u0142e ksi\u0119\u017cyce kr\u0105\u017c\u0105ce wok\u00f3\u0142 Marsa. Nazwano je Fobos (Strach) i Deimos (Panika). Ponad 130 lat p\u00f3\u017aniej naukowcy wci\u0105\u017c pr\u00f3buj\u0105 rozwik\u0142a\u0107 tajemnice tych ksi\u0119\u017cyc\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

By\u0107 mo\u017ce s\u0105 to asteroidy \u2013 niewielkie ska\u0142y pozosta\u0142e po powstaniu planet \u2013 kt\u00f3re zosta\u0142y przyci\u0105gni\u0119te przez Marsa.<\/p>\n

Oba ksi\u0119\u017cyce s\u0105 czarniejsze od w\u0119gla i wygl\u0105daj\u0105 jak rozgniecione ziemniaki. Fobos ma 27 km \u015brednicy w najszerszym miejscu, a na jednej ze stron znajduje si\u0119 na nim du\u017cy krater uderzeniowy. W ci\u0105gu jednego dnia marsja\u0144skiego okr\u0105\u017ca Marsa trzy razy.<\/p>\n

Deimos jest jeszcze mniejszy \u2013 to jeden z najmniejszych ksi\u0119\u017cyc\u00f3w w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym. Znajduje si\u0119 dalej od Marsa, wi\u0119c ka\u017cdy obieg wok\u00f3\u0142 tej planety trwa nieco ponad jeden dzie\u0144.<\/p>\n

Ich niewielkie rozmiary sprawiaj\u0105, \u017ce grawitacja na obu ksi\u0119\u017cycach jest bardzo s\u0142aba. Si\u0142a grawitacji odczuwana przez astronaut\u0119 stoj\u0105cego na Fobosie by\u0142aby 1000 razy mniejsza ni\u017c na Ziemi. Ka\u017cdy wi\u0119kszy skok m\u00f3g\u0142by spowodowa\u0107, \u017ce astronauta wylecia\u0142by w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105!<\/p>\n

Bliskie przeloty sondy \u201eMars Express\u201d nale\u017c\u0105cej do ESA dostarczy\u0142y wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych sk\u0142adu tych planet oraz ich pochodzenia.<\/p>\n

Mars Express to jedyny statek kosmiczny dzia\u0142aj\u0105cy obecnie wok\u00f3\u0142 Czerwonej Planety, kt\u00f3ry porusza si\u0119 po orbicie o wysokim stopniu eliptyczno\u015bci (w kszta\u0142cie jajka). Ta trajektoria prowadzi go przez orbit\u0119 Fobosa, co pozwala mu obserwowa\u0107 wszystkie strony tego ma\u0142ego ksi\u0119\u017cyca. (Podobnie jak Ksi\u0119\u017cyc Ziemi, Fobos zawsze zwraca t\u0119 sam\u0105 stron\u0119 w kierunku pobliskiej planety.) W okresie od 23 lipca do 15 wrze\u015bnia 2008 r. sonda Mars Express wykona\u0142a osiem przelot\u00f3w obok Fobosa, mijaj\u0105c go w odleg\u0142o\u015bciach od 4 500 km do zaledwie 93 km.<\/p>\n

Zdj\u0119cia z bliska pokazuj\u0105, \u017ce Fobos, wi\u0119kszy z ksi\u0119\u017cyc\u00f3w, jest kosmicznym kamieniem w kszta\u0142cie ziemniaka o wymiarach zaledwie 27 km \u00d7 22 km \u00d7 19 km. Jest bardzo ciemny \u2013 czarniejszy od w\u0119gla \u2013 i pokryty licznymi kraterami. Dzi\u0119ki dok\u0142adnemu \u015bledzeniu si\u0142y, z jak\u0105 Fobos oddzia\u0142uje na sond\u0119 Mars Express podczas ka\u017cdego przelotu, naukowcy ustalili, \u017ce ten ksi\u0119\u017cyc nie ma zbyt du\u017cej g\u0119sto\u015bci. Niemal na pewno jest to \u2018sterta gruzu\u2019 \u2013 z\u0142o\u017cona z wielu kawa\u0142k\u00f3w ska\u0142, utrzymywanych razem przez grawitacj\u0119 \u2013 a nie pojedynczy, lity obiekt.<\/p>\n

Badania przeprowadzone w ramach misji Mars Express sugeruj\u0105, \u017ce Fobos i Deimos mog\u0142y niegdy\u015b by\u0107 asteroidami kr\u0105\u017c\u0105cymi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca mi\u0119dzy Marsem a Jowiszem. Jednak nikt nie potrafi jeszcze wyja\u015bni\u0107, w jaki spos\u00f3b zosta\u0142y one przechwycone przez Marsa i znalaz\u0142y si\u0119 na \u2018normalnych\u2019 orbitach nad jego r\u00f3wnikiem.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In 1877, the American astronomer Asaph Hall discovered two small moons circling the planet Mars. They were named Phobos (Fear) and Deimos (Panic). More than 130 years later, scientists are […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2004\/11\/phobos_in_colour_close-up2\/17881549-2-eng-GB\/Phobos_in_colour_close-up.jpg","esa_banner_description":"Phobos in colour, close-up","esa_banner_credit":"ESA\/DLR\/FU Berlin (G. Neukum)","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2004\/11\/Phobos_in_colour_close-up2","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[10,11,12],"tags":[2],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-921","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-learn","category-our-universe","category-planets-and-moons","tag-background-article"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=921"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2064,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions\/2064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=921"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=921"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=921"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=921"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=921"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=921"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=921"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}