{"id":783,"date":"2011-01-25T15:27:00","date_gmt":"2011-01-25T14:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/moons\/"},"modified":"2026-10-08T00:32:12","modified_gmt":"2026-10-07T22:32:12","slug":"moons","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/moons\/","title":{"rendered":"Ksi\u0119\u017cyce"},"content":{"rendered":"<div class=\"lede\">\n<p>Ksi\u0119\u017cyce to naturalne obiekty kr\u0105\u017c\u0105ce wok\u00f3\u0142 planet. Naukowcy zazwyczaj nazywaj\u0105 je satelitami planetarnymi (satelity stworzone przez cz\u0142owieka nazywane s\u0105 czasem sztucznymi ksi\u0119\u017cycami). W naszym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym znajduje si\u0119 oko\u0142o 170 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich kr\u0105\u017cy wok\u00f3\u0142 gazowych gigant\u00f3w \u2013 Jowisza i Saturna. Ma\u0142e planety maj\u0105 zazwyczaj niewiele ksi\u0119\u017cyc\u00f3w: Mars ma dwa, Ziemia ma jeden, natomiast Wenus i Merkury nie maj\u0105 \u017cadnego.<\/p>\n<\/div>\n<p>Ksi\u0119\u017cyc Ziemi jest niezwykle du\u017cy w por\u00f3wnaniu z nasz\u0105 planet\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w jest znacznie mniejsza od otaczaj\u0105cej je planety. Jednak niekt\u00f3re ksi\u0119\u017cyce Jowisza i Saturna s\u0105 znacznie wi\u0119ksze od naszego Ksi\u0119\u017cyca. Ganimedes i Tytan s\u0105 wi\u0119ksze od Merkurego.<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na niewielkie rozmiary prawie wszystkie ksi\u0119\u017cyce nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 atmosfery. Ich s\u0142aba grawitacja pozwala gazom ucieka\u0107 w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105. Wyj\u0105tkiem jest Tytan, najwi\u0119kszy ksi\u0119\u017cyc w uk\u0142adzie Saturna. Tytan ma g\u0119stsz\u0105 i bardziej zwart\u0105 atmosfer\u0119 ni\u017c Ziemia. Azot jest g\u0142\u00f3wnym gazem w atmosferach obu cia\u0142 niebieskich, ale na Tytanie nie ma tlenu ani \u017cycia. Jego powierzchnia jest zas\u0142oni\u0119ta pomara\u0144czow\u0105 mgie\u0142k\u0105. Niekt\u00f3rzy naukowcy uwa\u017caj\u0105 Tytana za prymitywn\u0105 Ziemi\u0119 w stanie g\u0142\u0119bokiego zamro\u017cenia.<\/p>\n<p>Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re satelity, w tym nasz Ksi\u0119\u017cyc, powsta\u0142y w wyniku pot\u0119\u017cnych zderze\u0144 we wczesnej fazie historii Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Ksi\u0119\u017cyc uformowa\u0142 si\u0119 z chmury od\u0142amk\u00f3w, kt\u00f3ra pozosta\u0142a na orbicie wok\u00f3\u0142 Ziemi. Inne mog\u0142y powsta\u0107 z chmury gazu i py\u0142u otaczaj\u0105cej planety olbrzymie w czasie, gdy przyci\u0105ga\u0142y one do siebie materi\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mniejszych ksi\u0119\u017cyc\u00f3w to komety lub asteroidy, kt\u00f3re zosta\u0142y przechwycone, gdy przelecia\u0142y zbyt blisko du\u017cej planety.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Moons are natural objects that orbit planets. Scientists usually refer to them as planetary satellites (human-made satellites are sometimes called artificial moons). There are about 170 moons in our Solar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2008\/04\/five_saturn_moons2\/17883435-2-eng-GB\/Five_Saturn_moons.jpg","esa_banner_description":"","esa_banner_credit":"NASA \/ JPL","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2008\/04\/Five_Saturn_moons2","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[10,11,12],"tags":[2],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-783","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-learn","category-our-universe","category-planets-and-moons","tag-background-article"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1926,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783\/revisions\/1926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=783"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=783"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=783"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=783"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=783"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=783"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=783"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}