{"id":589,"date":"2004-11-15T13:56:00","date_gmt":"2004-11-15T12:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/the_big_bang\/"},"modified":"2026-10-08T00:29:59","modified_gmt":"2026-10-07T22:29:59","slug":"the_big_bang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/the_big_bang\/","title":{"rendered":"Wielki Wybuch"},"content":{"rendered":"<div class=\"lede\">\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 astronom\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce Wszech\u015bwiat powsta\u0142 w wyniku Wielkiego Wybuchu oko\u0142o 14 miliard\u00f3w lat temu. W tamtym czasie ca\u0142y Wszech\u015bwiat znajdowa\u0142 si\u0119 wewn\u0105trz ba\u0144ki, kt\u00f3ra by\u0142a tysi\u0105ce razy mniejsza od g\u0142\u00f3wki szpilki. By\u0142 on gor\u0119tszy i g\u0119stszy ni\u017c cokolwiek, co mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107.<\/p>\n<\/div>\n<p>Wtedy nagle dosz\u0142o do eksplozji. Powsta\u0142 znany nam Wszech\u015bwiat. Czas, przestrze\u0144 i materia powsta\u0142y wraz z Wielkim Wybuchem. W u\u0142amku sekundy Wszech\u015bwiat rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 z rozmiar\u00f3w mniejszych ni\u017c pojedynczy atom do rozmiar\u00f3w wi\u0119kszych ni\u017c galaktyka. I nadal rozrasta\u0142 si\u0119 w niesamowitym tempie. Rozszerza si\u0119 do dzi\u015b.<\/p>\n<p>W miar\u0119 jak Wszech\u015bwiat rozszerza\u0142 si\u0119 i och\u0142adza\u0142, energia przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w cz\u0105stki materii i antymaterii. Te dwa przeciwstawne rodzaje cz\u0105stek w znacznej mierze wzajemnie si\u0119 zniszczy\u0142y. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 materii przetrwa\u0142a. Bardziej stabilne cz\u0105stki, zwane protonami i neutronami, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107, gdy Wszech\u015bwiat mia\u0142 jedn\u0105 sekund\u0119.<\/p>\n<p>W ci\u0105gu nast\u0119pnych trzech minut temperatura spad\u0142a poni\u017cej 1 miliarda stopni Celsjusza. By\u0142o ju\u017c wystarczaj\u0105co ch\u0142odno, by protony i neutrony mog\u0142y si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107, tworz\u0105c j\u0105dra wodoru i helu.<\/p>\n<p>Po up\u0142ywie 300 000 lat temperatura Wszech\u015bwiata spad\u0142a do oko\u0142o 3000 stopni. J\u0105dra atomowe mog\u0142y wreszcie przyci\u0105ga\u0107 elektrony, tworz\u0105c atomy. Wszech\u015bwiat wype\u0142ni\u0142 si\u0119 chmurami wodoru i helu w stanie gazowym.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Most astronomers believe the Universe began in a Big Bang about 14 billion years ago. At that time, the entire Universe was inside a bubble that was thousands of times [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2014\/06\/nearby_galaxy\/17883658-2-eng-GB\/Nearby_galaxy.jpg","esa_banner_description":"","esa_banner_credit":"ESA","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2014\/06\/Nearby_galaxy","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[10,11,19],"tags":[2],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-589","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-learn","category-our-universe","category-story-of-the-universe","tag-background-article"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=589"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1732,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/589\/revisions\/1732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=589"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=589"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=589"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=589"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=589"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=589"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=589"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}