{"id":439,"date":"2017-06-21T12:26:00","date_gmt":"2017-06-21T10:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/evidence_found_that_comets_helped_to_make_earth_s_atmosphere\/"},"modified":"2026-10-08T00:28:13","modified_gmt":"2026-10-07T22:28:13","slug":"evidence_found_that_comets_helped_to_make_earth_s_atmosphere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/evidence_found_that_comets_helped_to_make_earth_s_atmosphere\/","title":{"rendered":"Odkryto dowody na to, \u017ce komety przyczyni\u0142y si\u0119 do powstania atmosfery ziemskiej!"},"content":{"rendered":"<div class=\"lede\">\n<p>W 2016 roku sonda ESA o nazwie Rosetta zako\u0144czy\u0142a niesamowit\u0105 misj\u0119: dotar\u0142a do komety, bada\u0142a j\u0105 z orbity i wys\u0142a\u0142a na jej powierzchni\u0119 zrobotyzowany l\u0105downik! Dzi\u0119ki temu odkryto dowody na to, \u017ce dawno temu komety uderza\u0142y w Ziemi\u0119 i przyczyni\u0142y si\u0119 do powstania naszej atmosfery!<\/p>\n<\/div>\n<p>Aby dokona\u0107 tego wa\u017cnego odkrycia, naukowcy musieli zachowywa\u0107 si\u0119 jak detektywi. Wiemy, \u017ce atmosfera ziemska zawiera \u015bladowe ilo\u015bci gazu zwanego ksenonem. W naszej atmosferze wyst\u0119puje wiele izotop\u00f3w ksenonu, a ka\u017cdy z nich powstaje w nieco inny spos\u00f3b. Daje to swego rodzaju \u201codcisk palca\u201d, kt\u00f3ry mo\u017cna wykorzysta\u0107 do rozr\u00f3\u017cnienia r\u00f3\u017cnych mieszanek izotop\u00f3w ksenonu.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\" data-width=\"1843\" data-credit=\"ESA\" data-detail-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2017\/06\/Comet_67_PChuryumov-Gerasimenko_on_15_May_2016\" data-licence=\"ESA Standard Licence\" data-licence-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Terms_and_conditions_of_use_of_images_and_videos_available_on_the_esa_website\"><img decoding=\"async\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" src=\"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2017\/06\/comet_67_pchuryumov-gerasimenko_on_15_may_2016\/17905867-2-eng-GB\/Comet_67_PChuryumov-Gerasimenko_on_15_May_2016.jpg\" alt=\"A close-up photo of the comet\" \/><figcaption>Zdj\u0119cie komety z bliska<\/figcaption><\/figure>\n<p>Naukowcy wykryli ksenon w rzadkiej atmosferze Marsa, w asteroidach, na Jowiszu oraz w cz\u0105stkach pochodz\u0105cych ze S\u0142o\u0144ca. Jednak ksenon na Ziemi ma inny \u201codcisk palca\u201d ni\u017c te! Oznacza to, \u017ce ksenon, kt\u00f3ry mamy tutaj na Ziemi, musia\u0142 pochodzi\u0107 z innego miejsca ni\u017c ksenon wyst\u0119puj\u0105cy w innych cz\u0119\u015bciach Uk\u0142adu S\u0142onecznego.<\/p>\n<p>Ksenon na Ziemi jest bardzo stary, a z biegiem czasu jego sk\u0142ad uleg\u0142 zmianie. Naukowcy wykorzystali modele komputerowe, aby przewidzie\u0107, jak m\u00f3g\u0142 wygl\u0105da\u0107 ksenon na Ziemi oko\u0142o czterech i p\u00f3\u0142 miliarda lat temu, kiedy powstawa\u0142a nasza planeta. To prowadzi nas z powrotem do sondy ESA \u201cRosetta\u201d. Kiedy bada\u0142a komet\u0119, zgadnijcie, co odkry\u0142a? Ksenon o niemal takim samym \u201eodcisku palca\u201d jak ksenon na pradawnej Ziemi!<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\" data-width=\"1920\" data-credit=\"ESA\" data-detail-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2017\/06\/Fresh_from_Earth\" data-licence=\"ESA Standard Licence\" data-licence-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Terms_and_conditions_of_use_of_images_and_videos_available_on_the_esa_website\"><img decoding=\"async\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" src=\"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2017\/06\/fresh_from_earth\/17898569-2-eng-GB\/Fresh_from_Earth.jpg\" alt=\"Comets could have helped to make Earth\u2019s atmosphere, billions of years ago\" \/><figcaption>Komety mog\u0142y przyczyni\u0107 si\u0119 do powstania atmosfery ziemskiej miliardy lat temu<\/figcaption><\/figure>\n<p>To mocny dow\u00f3d na to, \u017ce dawno temu komety uderza\u0142y w Ziemi\u0119, przynosz\u0105c ze sob\u0105 ksenon. Jednak cho\u0107 ksenon z komety jest podobny do ksenonu z wczesnej Ziemi, nie jest z nim ca\u0142kowicie identyczny. W rzeczywisto\u015bci dowody zebrane przez sond\u0119 Rosetta wskazuj\u0105, \u017ce komety wnios\u0142y oko\u0142o 22% do staro\u017cytnego ksenonu na Ziemi, podczas gdy reszta pochodzi\u0142a prawdopodobnie z asteroid.<\/p>\n<p>A je\u015bli komety przynios\u0142y ksenon, to czy mog\u0142y przynie\u015b\u0107 te\u017c inne substancje? By\u0107 mo\u017ce komety dostarczy\u0142y aminokwasy \u2013 jeden ze sk\u0142adnik\u00f3w niezb\u0119dnych do powstania \u017cycia!<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\" data-width=\"1920\" data-credit=\"ESA\" data-detail-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2017\/06\/Rosetta_goes_on_an_excursion\" data-licence=\"ESA Standard Licence\" data-licence-url=\"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Terms_and_conditions_of_use_of_images_and_videos_available_on_the_esa_website\"><img decoding=\"async\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" src=\"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2017\/06\/rosetta_goes_on_an_excursion\/17866860-3-eng-GB\/Rosetta_goes_on_an_excursion.png\" alt=\"Have you seen our cartoons about Rosetta?\" \/><figcaption>Czy widzieli\u015bcie ju\u017c nasze komiksy o Rosetcie?<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dzi\u0119ki danym przes\u0142anym przez sond\u0119 \u201eRosetta\u201d nale\u017c\u0105c\u0105 do ESA jeste\u015bmy coraz bli\u017cej znalezienia odpowiedzi na wszystkie te pytania \u2013 i nie tylko!<\/p>\n<p><b>Ciekawostka:<\/b> Oficjalna nazwa komety badanej przez sond\u0119 Rosetta to 67P\/Czuriumow-Gerasimenko. Sonda Rosetta przelecia\u0142a niezwykle blisko komety, aby pobra\u0107 pr\u00f3bki ksenonu \u2013 zaledwie 5 km nad jej powierzchni\u0105!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In 2016, an ESA probe called Rosetta completed an incredible mission: flying to a comet, studying it from orbit, and sending down a robotic lander! They then found evidence that [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2017\/06\/rosetta_at_comet\/17873224-2-eng-GB\/Rosetta_at_Comet.jpg","esa_banner_description":"Rosetta and its lander have made amazing discoveries","esa_banner_credit":"ESA","esa_banner_licence":"ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2017\/06\/Rosetta_at_Comet","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[26],"tags":[],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-439","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=439"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4475,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439\/revisions\/4475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=439"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=439"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=439"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=439"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=439"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=439"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=439"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}