{"id":297,"date":"2019-04-04T12:15:36","date_gmt":"2019-04-04T10:15:36","guid":{"rendered":"https:\/\/kids.esa.int\/esa_test_a_new_pulsar_clock\/"},"modified":"2026-10-08T00:26:33","modified_gmt":"2026-10-07T22:26:33","slug":"esa_test_a_new_pulsar_clock","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/esa_test_a_new_pulsar_clock\/","title":{"rendered":"ESA testuje nowy zegar pulsarowy"},"content":{"rendered":"
\n

Kiedy ostatnio sprawdza\u0142e\u015b, kt\u00f3ra jest godzina? By\u0107 mo\u017ce masz zegarek na r\u0119k\u0119 albo zegar wisz\u0105cy na \u015bcianie. Czy zastanawia\u0142e\u015b si\u0119 kiedy\u015b, jak dok\u0142adny jest wskazywany przez nie czas? W codziennym \u017cyciu zegary musz\u0105 by\u0107 dok\u0142adne tylko z dok\u0142adno\u015bci\u0105 do kilku minut lub sekund. A co, je\u015bli jeste\u015b naukowcem, in\u017cynierem lub astronaut\u0105? By\u0107 mo\u017ce musisz mierzy\u0107 czas bardzo precyzyjnie. Naukowcy z ESA rozpocz\u0119li testy nowego typu wysoce dok\u0142adnego zegara, kt\u00f3ry wykorzystuje pulsary! Urz\u0105dzenie o nazwie \u201cPulChron\u201d mierzy up\u0142yw czasu za pomoc\u0105 impuls\u00f3w radiowych o cz\u0119stotliwo\u015bci rz\u0119du milisekund, pochodz\u0105cych z wielu szybko obracaj\u0105cych si\u0119 gwiazd neutronowych!<\/p>\n<\/div>\n

Gwiazdy neutronowe to niezwykle g\u0119ste obiekty, powsta\u0142e z zapadni\u0119tych j\u0105der eksploduj\u0105cych gwiazd. S\u0105 one malutkie w por\u00f3wnaniu ze zwyk\u0142ymi gwiazdami i planetami \u2013 maj\u0105 \u015brednic\u0119 zaledwie oko\u0142o 10\u201320 km \u2013 ale zawieraj\u0105 wi\u0119cej \u201cmaterii\u201d, zwanej mas\u0105, ni\u017c S\u0142o\u0144ce! Czasami gwiazdy neutronowe wiruj\u0105 bardzo szybko. Nazywa si\u0119 je w\u00f3wczas pulsarami i w\u0142a\u015bnie z nich korzystaj\u0105 naukowcy z projektu PulChron. Gdy pulsary wiruj\u0105, emituj\u0105 wi\u0105zki fal radiowych, kt\u00f3re mo\u017cna wykry\u0107 na Ziemi. Efekt ten przypomina nieco spos\u00f3b, w jaki widzimy migaj\u0105ce \u015bwiat\u0142a latarni morskiej. Te impulsy radiowe s\u0105 tak regularne, \u017ce mog\u0142yby stanowi\u0107 podstaw\u0119 bardzo dok\u0142adnego systemu zegarowego \u2013 i w\u0142a\u015bnie to testuje zesp\u00f3\u0142 PulChron.\u00a0<\/p>\n

\"PulChron
Konfiguracja PulChron<\/figcaption><\/figure>\n

Wymy\u015blili\u015bmy ju\u017c kilka bardzo dobrych metod pomiaru czasu. Najlepszym z dotychczasowych rozwi\u0105za\u0144 jest urz\u0105dzenie zwane zegarem atomowym. Elektrony w atomach mog\u0105 poch\u0142ania\u0107 lub uwalnia\u0107 bardzo precyzyjne ilo\u015bci energii. Energia ta jest uwalniana w postaci fali \u015bwietlnej o okre\u015blonej cz\u0119stotliwo\u015bci \u2013 okre\u015blonej liczbie pe\u0142nych fal na sekund\u0119 \u2013 kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wykorzysta\u0107 do pomiaru czasu, podobnie jak liczba pe\u0142nych wychyle\u0144 wahad\u0142a w ci\u0105gu minuty reguluje prac\u0119 zegara stoj\u0105cego.<\/p>\n

Zegary atomowe mog\u0105 sprawdza\u0107 si\u0119 lepiej w kr\u00f3tkich przedzia\u0142ach czasowych, takich jak lata, ale zegary pulsarowe, takie jak PulChron, mog\u0105 by\u0107 lepszym rozwi\u0105zaniem w perspektywie dziesi\u0119cioleci, po up\u0142ywie kt\u00f3rych poszczeg\u00f3lne zegary atomowe mog\u0105 ulec awarii. Oznacza to, \u017ce zegary pulsarowe mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 bardzo przydatne w przysz\u0142ych systemach nawigacji satelitarnej, takich jak Galileo nale\u017c\u0105cy do ESA, kt\u00f3re wymagaj\u0105 niezwykle precyzyjnego pomiaru czasu przez wiele lat.<\/p>\n

\"Lovell
Teleskop Lovella, Jodrell Bank<\/figcaption><\/figure>\n

Co jednak si\u0119 stanie, je\u015bli dane z pulsara ulegn\u0105 zniekszta\u0142ceniu \u2013 na przyk\u0142ad przez fale grawitacyjne, kt\u00f3re s\u0105 niczym zmarszczki rozchodz\u0105ce si\u0119 w przestrzeni kosmicznej, wywo\u0142ane pot\u0119\u017cnymi zjawiskami kosmicznymi? Mog\u0142oby to na kr\u00f3tko sprawia\u0107 wra\u017cenie, jakby pulsar obraca\u0142 si\u0119 szybciej lub wolniej. Zesp\u00f3\u0142 PulChron przewidzia\u0142 t\u0119 sytuacj\u0119 i dlatego wykorzystuje pi\u0119\u0107 du\u017cych radioteleskop\u00f3w w ca\u0142ej Europie do obserwacji nie jednego, ale a\u017c 18 pulsar\u00f3w!\u00a0<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci zegary pulsarowe stan\u0105 si\u0119 bardziej powszechne i b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 r\u00f3wnolegle z zegarami atomowymi, pomagaj\u0105c nam mierzy\u0107 czas z wi\u0119ksz\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej!<\/p>\n

\"Galileo
Satelita Galileo na orbicie<\/figcaption><\/figure>\n

Ciekawostka: Pulsary odkry\u0142a w 1967 roku brytyjska astronomka Jocelyn Bell Burnell. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzi\u0142a, \u017ce mog\u0105 one stanowi\u0107 dow\u00f3d na istnienie inteligentnych form \u017cycia pozaziemskiego, pr\u00f3buj\u0105cych nawi\u0105za\u0107 z nami kontakt!\u00a0<\/i><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

When was the last time you checked the time? Maybe you have a wristwatch, or a clock on the wall. Did you stop to think about how accurate the time […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"esa_banner_image":"https:\/\/www.esa.int\/var\/esa\/storage\/images\/esa_multimedia\/images\/2017\/05\/crab_on_lcd\/16946171-1-eng-GB\/Crab_on_LCD.jpg","esa_banner_description":"A pulsar is hidden deep within this supernova bubble. Copyright: NASA, ESA, G. Dubner (IAFE, CONICET-University of Buenos Aires) et al.; A. Loll et al.; T. Temim et al.; F. Seward et al.; VLA\/NRAO\/AUI\/NSF; Chandra\/CXC; Spitzer\/JPL-Caltech; XMM-Newton\/ESA; and Hubble\/STScI, CC BY 4.0","esa_banner_credit":"NASA, ESA, G. Dubner (IAFE, CONICET-University of Buenos Aires) et al.; A. Loll et al.; T. Temim et al.; F. Seward et al.; VLA\/NRAO\/AUI\/NSF; Chandra\/CXC; Spitzer\/JPL-Caltech; XMM-Newton\/ESA; and Hubble\/STScI,CC BY 4.0","esa_banner_licence":"CC BY 4.0 INT or ESA Standard Licence","esa_banner_detail_url":"https:\/\/www.esa.int\/ESA_Multimedia\/Images\/2017\/05\/Crab_on_LCD","esa_external_url":"","esa_external_new_window":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[26],"tags":[],"panel":[],"language":[],"age":[],"duration":[],"resource_type":[],"audience":[],"wf_post_folders":[],"class_list":["post-297","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4394,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297\/revisions\/4394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297"},{"taxonomy":"panel","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/panel?post=297"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=297"},{"taxonomy":"age","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/age?post=297"},{"taxonomy":"duration","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/duration?post=297"},{"taxonomy":"resource_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/resource_type?post=297"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=297"},{"taxonomy":"wf_post_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/kids.esa.int\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/wf_post_folders?post=297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}